در استان چهارمحال و بختیاری نیز اگرچه اقدامات مختلفی در حوزه تولید نهال و توسعه پوشش گیاهی انجام شده، اما محدودیت منابع آب چالش مهمی برای توسعه زراعت چوب به شمار میرود.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی«جهانبین نیوز»، اجرای طرحهای توسعه فضای سبز و احیای منابع طبیعی در سالهای اخیر به یکی از اولویتهای مهم کشور تبدیل شده است. در این میان، طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت به عنوان یکی از بزرگترین برنامههای زیستمحیطی کشور، با هدف افزایش سرانه فضای سبز، مقابله با بیابانزایی، کاهش آثار تغییرات اقلیمی و حفاظت از منابع طبیعی در دستور کار قرار گرفته است.
توسعه جنگلها و عرصههای طبیعی علاوه بر آثار زیستمحیطی، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی، حفظ منابع آب و خاک و ایجاد فرصتهای اقتصادی برای جوامع محلی دارد. از همین رو مسئولان منابع طبیعی کشور تلاش کردهاند با مشارکت مردم و دستگاههای مختلف، روند اجرای این طرح را در سراسر کشور تسریع کنند.
یکی از بخشهای مهم طرح کاشت یک میلیارد درخت، توسعه زراعت چوب است؛ روشی که میتواند نیاز صنایع چوبی کشور را تأمین کرده و از فشار بر جنگلهای طبیعی بکاهد. زراعت چوب در بسیاری از استانهای کشور با استقبال بهرهبرداران مواجه شده و به عنوان یک فعالیت اقتصادی سودآور شناخته میشود.
با این حال شرایط اقلیمی و منابع آبی در مناطق مختلف کشور متفاوت است و همین موضوع بر میزان استقبال از زراعت چوب تأثیر مستقیم دارد. در استان چهارمحال و بختیاری نیز اگرچه اقدامات مختلفی در حوزه تولید نهال و توسعه پوشش گیاهی انجام شده، اما محدودیت منابع آب چالش مهمی برای توسعه این بخش به شمار میرود.
کارشناسان معتقدند موفقیت برنامههای منابع طبیعی زمانی محقق میشود که ظرفیتهای بومی هر منطقه مورد توجه قرار گیرد. انتخاب گونههای سازگار با اقلیم، استفاده از روشهای نوین آبیاری و جلب مشارکت مردم میتواند مسیر اجرای موفق طرحهای درختکاری را هموار کند.
زراعت چوب در استان با استقبال محدودی روبهرو است
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به روند اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت در کشور اظهار کرد: این طرح از چند سال گذشته آغاز شده و در قالب برنامههای مختلف در سراسر کشور دنبال میشود.
اصغر احمدی در گفتگو با خبرنگار«جهانبین نیوز»، افزود: یکی از مهمترین مولفههای این طرح، تولید نهال برای توسعه فضای سبز و افزایش پوشش گیاهی است. بخش دیگری از این برنامه نیز به غنیسازی عرصههای جنگلی اختصاص دارد که از طریق کاشت نهال و بذر گونههای جنگلی اجرایی میشود.
وی ادامه داد: توسعه فضای سبز و حفاظت از منابع طبیعی از اهداف مهم این طرح ملی است و تلاش میشود با مشارکت مردم، نهادهای دولتی و تشکلهای مردمی این اهداف محقق شود.
احمدی با اشاره به وضعیت زراعت چوب در استان گفت: در حال حاضر کاشت گونههایی مانند صنوبر و کبوده در چهارمحال و بختیاری انجام میشود، اما استقبال از این بخش در مقایسه با برخی استانهای کشور چندان گسترده نیست.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: گونههای مورد استفاده در زراعت چوب به آب نسبتاً زیادی نیاز دارند و همین مسئله باعث شده در شرایط فعلی استان، توسعه این فعالیت با محدودیتهایی مواجه شود.
وی خاطرنشان کرد: در برخی استانها مانند خوزستان، شرایط برای توسعه زراعت چوب مناسبتر است و به همین دلیل سرمایهگذاری و استقبال بیشتری در این حوزه صورت گرفته است، اما در چهارمحال و بختیاری محدودیت منابع آبی موجب کاهش تمایل بهرهبرداران شده است.
زراعت چوب؛ فرصتی برای حفظ جنگلهای طبیعی
علی کیوانی کارشناس حوزه منابع طبیعی معتقد است: زراعت چوب میتواند نقش مهمی در تأمین نیاز صنایع وابسته به چوب ایفا کند. افزایش تقاضا برای چوب در بخشهای مختلف اقتصادی موجب شده حفاظت از جنگلهای طبیعی بیش از گذشته اهمیت پیدا کند.
وی اظهار کرد: توسعه زراعت چوب باعث میشود نیاز صنایع از طریق مزارع اختصاصی تأمین شده و فشار بر جنگلهای طبیعی کاهش یابد.
کیوانی افزود: بسیاری از کشورهای جهان از این روش برای تأمین پایدار چوب استفاده میکنند و نتایج موفقی نیز به دست آوردهاند. در ایران نیز ظرفیتهای مناسبی برای توسعه این بخش وجود دارد، اما شرایط اقلیمی هر منطقه باید به طور دقیق مورد توجه قرار گیرد.
این کارشناس منابع طبیعی ادامه داد: در استانهایی که با محدودیت آب مواجه هستند، استفاده از گونههای مقاوم به خشکی و بهرهگیری از فناوریهای نوین آبیاری میتواند بخشی از مشکلات موجود را برطرف کند.
به گفته وی، تلفیق اهداف اقتصادی و زیستمحیطی در زراعت چوب میتواند به ایجاد اشتغال، افزایش درآمد روستاییان و حفاظت از منابع طبیعی منجر شود.
در کنار دیدگاه کارشناسان، بهرهبرداران بخش کشاورزی نیز معتقدند توسعه زراعت چوب نیازمند حمایتهای بیشتر
مهدی قربانی یکی از کشاورزان فعال در حوزه نهالکاری در چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار«جهانبین نیوز»، گفت: بسیاری از کشاورزان علاقه دارند در فعالیتهای جدید اقتصادی مشارکت کنند، اما نگرانی از کمبود آب و هزینههای نگهداری نهالها باعث شده استقبال از زراعت چوب محدود باشد.
وی افزود: اگر تسهیلات مالی، آموزشهای فنی و تجهیزات نوین آبیاری در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد، امکان توسعه این فعالیت در بخشهایی از استان وجود خواهد داشت.
این کشاورز تأکید کرد: مردم زمانی به سمت زراعت چوب میروند که از بازگشت سرمایه و تأمین منابع آب اطمینان داشته باشند.
به گفته وی، حمایت دستگاههای اجرایی میتواند نقش مهمی در افزایش مشارکت کشاورزان و بهرهبرداران محلی داشته باشد.
ضرورت نگاه بومی به طرحهای منابع طبیعی
متخصصان معتقدند موفقیت طرحهای ملی زمانی تضمین میشود که شرایط هر استان به طور مستقل بررسی شود. چهارمحال و بختیاری با وجود برخورداری از طبیعت غنی و ظرفیتهای مناسب، در سالهای اخیر با چالشهای آبی مواجه بوده است.
از این رو برنامهریزی برای توسعه پوشش گیاهی باید متناسب با توان اکولوژیک منطقه انجام شود. انتخاب گونههای سازگار، مدیریت مصرف آب و توسعه مشارکتهای مردمی از مهمترین عوامل موفقیت در این زمینه محسوب میشوند.
اجرای طرحهای درختکاری علاوه بر حفاظت از محیط زیست، میتواند به کاهش فرسایش خاک، تقویت منابع آب زیرزمینی و بهبود کیفیت هوا کمک کند. این موضوع به ویژه در شرایط تغییرات اقلیمی اهمیت دوچندان یافته است.
همچنین توسعه نهالستانها و تولید گونههای بومی میتواند ضمن ایجاد فرصتهای شغلی، زمینه مشارکت گستردهتر جوامع محلی را فراهم کند.
کارشناسان تأکید دارند که دستیابی به اهداف بلندمدت منابع طبیعی نیازمند تداوم برنامهها، تأمین اعتبارات کافی و مشارکت فعال مردم است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی«جهانبین نیوز»، طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت به عنوان یکی از مهمترین برنامههای زیستمحیطی کشور، فرصتی ارزشمند برای توسعه پوشش گیاهی و حفاظت از منابع طبیعی فراهم کرده است.
در این میان، زراعت چوب میتواند نقش مؤثری در تأمین نیاز صنایع چوبی و کاهش فشار بر جنگلهای طبیعی ایفا کند، اما توسعه آن نیازمند فراهم بودن زیرساختهای لازم است.
چهارمحال و بختیاری به دلیل محدودیت منابع آب با چالشهایی در این حوزه مواجه است و همین مسئله موجب شده استقبال از زراعت چوب در مقایسه با برخی استانهای دیگر کمتر باشد.
کارشناسان و بهرهبرداران بر این باورند که استفاده از گونههای سازگار با شرایط اقلیمی استان، توسعه سامانههای نوین آبیاری و حمایتهای فنی و مالی میتواند زمینه گسترش این فعالیت را فراهم کند.
در نهایت، موفقیت طرحهای منابع طبیعی در گرو برنامهریزی علمی، مدیریت پایدار منابعو مشارکت مردم است؛ رویکردی که میتواند ضمن حفاظت از محیط زیست، فرصتهای اقتصادی جدیدی نیز برای جوامع محلی ایجاد کند.