یک استاد علوم سیاسی گفت: در لحظهای که ایران نیازمند رهبری بود، رضا شاه کشور را ترک کرد؛ اقدامی که از سوی تحلیلگران خیانت به ملت تعبیر میشود.
علی مردانی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی«جهانبین نیوز»، به تحلیل عملکرد رضا شاه در تسلیم بیمقاومت ایران به نیروهای متفقین پرداخت و این رخداد را نمادی از وابستگی، بیتدبیری و بیغیرتی سیاسی دانست که تبعات آن تا سالها بر سرنوشت ملت ایران سایه افکند.
استاد علوم سیاسی با اشاره به اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ توسط نیروهای انگلیس و شوروی، گفت: رضا شاه در شرایطی حساس، بدون هیچگونه مقاومت قابل توجه، کشور را به اشغال متفقین واگذار کرد. این اقدام نهتنها نشانهای از ضعف در مدیریت بحران بود، بلکه نشاندهنده وابستگی عمیق ساختار سیاسی وقت به قدرتهای بیگانه بود.
وی افزود: در حالی که بسیاری از کشورها در برابر تجاوز خارجی ایستادگی کردند، ایران با وجود ظرفیتهای انسانی و جغرافیایی، عملاً بدون دفاع رها شد. این تسلیم، نتیجه سیاستهای سرکوبگرانه داخلی و حذف نخبگان مستقل بود که رضا شاه در طول سلطنت خود دنبال کرد.
این استاد دانشگاه به فرار رضاخان از کشور پس از اشغال اشاره کرد و گفت: فرار رضا شاه به جزیره موریس، نماد کامل بیمسئولیتی در قبال ملت و کشور بود. او که خود را بنیانگذار اقتدار ملی میدانست، در لحظهای که ایران بیش از هر زمان به رهبری نیاز داشت، میدان را خالی کرد.
مردانی با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: رهبر انقلاب بارها به بیغیرتی حاکمان وقت در قبال امت و کشور اشاره کردهاند. ایشان در سخنرانیهای متعدد، از فقدان روحیه مقاومت و وابستگی رضا شاه به بیگانگان انتقاد کردهاند و این رخداد را نمونهای از خیانت تاریخی دانستهاند.
وی تأکید کرد: بازخوانی این بخش از تاریخ، نه برای ایجاد نفرت، بلکه برای عبرتآموزی نسلهای آینده ضروری است. ما باید بدانیم که استقلال و عزت ملی، تنها در سایه مقاومت، بصیرت و وفاداری به ملت حاصل میشود.
مردانی بیان داشت: رضا شاه در طول سلطنت خود، با تمرکز شدید قدرت در نهاد سلطنت و حذف نهادهای مردمی، عملاً جامعه را از ظرفیتهای دفاعی و مقاومت ملی تهی کرد.
وی اذعان داشت: نخبگان مستقل، روحانیون اثرگذار، و روشنفکران منتقد یا به حاشیه رانده شدند یا تحت فشار قرار گرفتند. این سیاستها باعث شد که در بزنگاه اشغال، نه تنها ارتش آمادگی لازم را نداشته باشد، بلکه جامعه نیز فاقد رهبری و انسجام لازم برای مقابله با تهدید خارجی باشد.
مردانی خاطر نشان کرد: اشغال ایران در جنگ جهانی دوم و فرار رضا شاه، نقطهای عبرتآموز در تاریخ معاصر است که نشان میدهد اقتدار بدون پشتوانه مردمی، در لحظات بحرانی فرو میپاشد. بازخوانی این رخداد، ضرورت بازسازی هویت ملی بر پایه استقلال، مقاومت و مشارکت مردمی را یادآور میشود. امروز بیش از هر زمان، باید از این تجربه تاریخی برای تقویت بنیانهای عزت ملی بهره گرفت.